Koffie & Dranken

Paddenstoelenkoffie is overal, maar is het ook gezond?

· 5 min leestijd

Staar je tegenwoordig naar het koffierek bij de supermarkt of de drogist, dan valt het op: tussen de gewone pakken koffie staan steeds meer potjes met het woord "mushroom" erop. Paddenstoelenkoffie, gemaakt met extracten van lion's mane, chaga, reishi of cordyceps, is niet langer een nicheproduct uit de wellnesswinkel. De beloftes op de verpakking zijn groot: minder stress, meer energie, een betere slaap, een sterker immuunsysteem en soms zelfs een lager risico op hartklachten. Maar wat is daarvan eigenlijk wetenschappelijk bewezen, en betaal je vooral voor een goed verhaal?

Waarom dit nu overal opduikt

Functionele koffie, dranken met een extra ingrediënt dat ergens goed voor zou zijn, is al jaren in opmars. Eerst kwam proteïnekoffie, daarna de collageenlatte, en nu is de paddenstoel aan de beurt. Het past in een grotere wellnessbeweging waarin mensen hun ochtendkoffie het liefst laten dubbelen als supplement. De extracten zelf worden al langer gebruikt in de traditionele Chinese geneeskunde, maar de verpakking met Engelse termen als "adaptogeen" en "focus" is duidelijk op de westerse consument gericht, niet op bewezen medische toepassing.

Wat zit er eigenlijk in dat kopje

Paddenstoelenkoffie is gewone gemalen koffie met een klein beetje extract van medicinale paddenstoelen erdoorheen. De populairste soorten zijn lion's mane en chaga, gevolgd door reishi, cordyceps en soms shiitake. De smaak van de paddenstoel speelt nauwelijks een rol: de extracten worden toegevoegd vanwege de vermeende gezondheidseffecten, niet omdat ze lekker smaken. Sommige merken mixen vier of vijf soorten paddenstoelen door elkaar in één pak, als een soort multivitamine in koffievorm.

De beloftes zijn groter dan het bewijs

Een woordvoerder van het Voedingscentrum zei in 2024 tegen het consumentenprogramma Radar dat er geen goed en voldoende bewijs is dat mushroomcoffee specifieke gezondheidsvoordelen heeft. De claims staan niet in het Europese register van gezondheidsclaims en mogen daardoor officieel niet op de verpakking gebruikt worden. Dat weerhoudt sommige merken er niet van om ze gewoon op hun eigen website te zetten in plaats van op het etiket.

Ook de Belgische consumentenorganisatie Test Aankoop onderzocht in 2025 vijf bekende merken. Bij lion's mane en chaga zijn gezondheidsclaims simpelweg niet toegestaan. Voor cordyceps loopt er bij de Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA nog een aanvraag die niet is goedgekeurd, en voor reishi en shiitake loopt eveneens zo'n beoordeling. Zolang die procedures lopen, is de belofte op het etiket dus vooral een belofte, geen vaststaand feit.

Je cafeïne daalt meestal niet of nauwelijks

Een veelgehoorde belofte is dat paddenstoelenkoffie minder cafeïne bevat dan gewone koffie, fijn voor wie 's avonds nog een kopje wil zonder wakker te blijven liggen. In de praktijk klopt dat vaak niet. Het Voedingscentrum wijst er in het Radar-artikel op dat het paddenstoelenextract in sommige merken maar 5 procent van het product uitmaakt. Dat is te weinig om het cafeïnegehalte merkbaar te verlagen. Hoeveel cafeïne er in je kopje zit, hangt vooral af van de koffiesoort zelf en hoe sterk je hem zet, niet van het beetje paddenstoel dat erdoorheen zit.

Wil je echt minder cafeïne, dan schiet je meer op met cafeïnevrije koffie via het Swiss water-proces dan met een duur potje paddenstoelenpoeder.

De prijs loopt flink op

Voor die onbewezen extra's betaal je ook meer. Test Aankoop rekende de prijs per kopje uit voor vijf merken: die liep uiteen van 0,31 tot 1,30 euro. Gewone koffie kost gemiddeld maar ongeveer 0,09 euro per kopje. Je betaalt dus makkelijk vijf tot vijftien keer zoveel voor een kop koffie met een extract waarvan de gezondheidseffecten nog niet zijn aangetoond.

Dat komt bovenop de prijsstijgingen die gewone koffie de afgelopen jaren al doormaakte. Lees ook waarom een pak koffie straks meer dan tien euro kost als je wilt weten hoe duur een gewoon pak koffie zelf al wordt.

Wat je het beste kunt doen voordat je een pak koopt

Paddenstoelenkoffie drinken is op zich veilig, zolang het product op de Nederlandse of Belgische markt is toegelaten. Niemand wordt er ziek van. Het probleem zit in de verwachtingen: wie denkt dat hij met dit kopje zijn immuunsysteem versterkt of zijn stress omlaag brengt, bouwt op beloftes die geen enkele toezichthouder heeft goedgekeurd.

Wil je toch een potje proberen, kijk dan verder dan de voorkant van de verpakking. Staat er een percentage paddenstoelenextract op het etiket, dan kun je tenminste inschatten of je voor een symbolische hoeveelheid betaalt of voor een serieuze dosis. Ontbreekt dat percentage helemaal, dan is dat zelf al een signaal: merken die trots zijn op hun dosering, zetten dat er meestal wel bij. Let ook op zinnetjes als "ondersteunt" of "draagt bij aan" in plaats van harde beloftes. Dat is vaak de voorzichtige taal die bedrijven gebruiken zolang een gezondheidsclaim nog niet is goedgekeurd door de EFSA, en het is een stuk eerlijker dan een stellige uitspraak die nergens op gebaseerd is.

Wil je gewoon een lekker kopje koffie zetten zonder poespas, kijk dan liever naar de bereiding zelf. In ons artikel over de perfecte koffiesmaak lees je hoe je met gewone bonen al een groot verschil maakt, zonder dat je daarvoor een extract nodig hebt waarvan niemand de werking kan aantonen. Bewaar je geld liever voor betere bonen dan voor een belofte die nog in de wachtkamer van de EFSA staat.

B
Geschreven door Bram Willems Culinair redacteur

Bram is het type dat spontaan een restaurant binnenloopt op basis van hoe het ruikt van buiten, en dan twee uur later nog steeds aan tafel zit omdat het gesprek met de chef zo interessant was. Hij schrijft over gastronomie met het enthousiasme van iemand die oprecht blij wordt van een goede bouillon. Van koffiebranders in Rotterdam tot wijnhuizen in de Elzas, hij proeft alles en beschrijft het met een warmte die je doet verlangen naar een tafel voor twee.